Nola azaldu gure hiriak eraldatu zituen hiri-eredu bat, oraindik ere espazio publikoa nola pentsatzen dugun inspiratzen duena? “Zabalguneak Euskadin” erakusketak galdera horri erantzuten dio hiri-eremu horien ondare arkitektonikoari balioa emanez eta eskolako bitartekaritza artistikoaren bidez.
K6 Kultur Kudeaketatik garatu dugu K6 Kultur Kudeaketatik garatu dugu diseinu museografikoa, ekoizpena, proiektuaren koordinazioa, eta, horrela, kuradore-diskurtsoa publiko guztientzako esperientzia bihurtu dugu.
Urtea:
2026
Lekua
Euskadiko Arkitektura Institutua
Bezeroa:
Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda Saila
Komisarioa:
Luis Tena Núñez
Irudiak: Mikel Blasco
Europako hirien historian inflexio-puntua izan ziren zabalguneak. Haien trazadura antolatuak, erabileren nahasketak eta bizitzeko espazio berrien sorrerak sakon eraldatu zuten hiri-hazkundea ulertzeko modua. “Zabalguneak Euskadin. Trazatutako edozein garai hobea izan al zen?” erakusketak ondare hori berreskuratzen du, hiri-eredu hark gaur egungo erronka handietako batzuei ematen dizkien erantzunen inguruan hausnartzera gonbidatzeko.
Luis Tena Núñez arkitektoak garatutako komisariotza-proiektutik abiatuta, K6 Kultur Kudeaketaren erakusketaren diseinu museografikoa, ekoizpen integrala eta proiektuaren koordinazioa hartu genituen gure gain. Arkitektura eta hirigintza, publiko askotarikoengana hurbiltzen dituen ibilbidea da emaitza.
Kontzeptutik bisita-esperientziara
Proposamen museografikoa bisita-esperientzia intuitiboa eskaintzeko diseinatu da. Bertan, dokumentazio historikoak, planoek, argitalpenek, ikus-entzunezko baliabideek eta instalazioek elkarren artean dihardute, Donostiako, Bilboko eta Gasteizko zabalguneen bilakaerari buruzko kontakizun jarraitua eraikitzeko.
Erakusketak hiri-garapen horien jatorria aztertzen du, eta haien bilakaera erakusketa-baliabide desberdinen bidez azaltzen du. Hiru eremutan antolatuta dago. Lehenengoak XIX. mendeko Europako hirien hazkundeari emandako erantzun planifikatu gisa zabalguneen sorrera testuinguruan kokatzen du, planoen, argitalpen historikoen eta ikus-entzunezko materialen bidez.
Bigarrenak Euskal Autonomia Erkidegoko hiru hiriburuetako zabalguneen irakurketa konparatua proposatzen du, haien hiri-trazaduren gainean eskala eta orientazio berean inprimatutako hiru goi-proiekziok osatutako instalazio baten bidez. Proiektu eta eraikuntza-fase desberdinen gainjartzeak aukera ematen du haien bilakaera eta hiri bakoitzaren berezitasunak modu bisualean ulertzeko.
Bitartekaritza kontakizunaren parte denean
“Zabalguneak Euskadin” erakusketaren alderdirik berezienetako bat bitartekaritza erakusketa-diskurtsoaren beraren parte gisa txertatzea da. Jarduera osagarri gisa planteatu beharrean, bigarren hezkuntzako ikasleekin batera garatutako sorkuntza-prozesua erakusketaren ibilbideko beste eremu gisa integratzen da.
Euskadiko Arkitektura Institutuaren bitartekaritzaren arduradunak diren Maushaus taldearekin lankidetzan, hiru artista garaikidek Donostiako, Bilboko eta Gasteizko zabalguneetako ikasleekin lan egin dute zabalguneak argazkigintzaren, soinuaren eta collagearen bidez berrinterpretatzeko. Emaitza hiru pieza dira, hiri-hutsunearen, memoria kolektiboaren eta bizi ditugun espazioekin dugun eguneroko harremanaren inguruan hausnartzera gonbidatzen dutenak, ondarea, sorkuntza garaikidea eta herritarrak lotzen dituzten begirada berriekin erakusketa aberastuz.
Hiri garaikideari buruzko hausnarketa
Hirigintzaren historiako funtsezko atal bat berrikusteaz harago, “Zabalguneak Euskadin” erakusketak hiriari eta gure inguruneak bizitzeko moduari buruzko begirada garaikidea proposatzen du. Erakusketak iraganeko hirigintza-erabakiek gure eguneroko bizitzan oraindik ere duten eragina ezagutzera gonbidatzen du, eta hiri-ondarea oraina ulertzeko eta etorkizuna irudikatzeko tresna gisa aurkezten du.
Gainera, erakusketa hau Euskadiko Arkitektura Institutuak Santa Teresa komentuan hartuko duen azken erakusketa izango da, Tabakalerara lekualdatu aurretik.
Erakusketa bat diseinu museografikoa, ekoizpena eta proiektuaren koordinazioa baino harago doa. Funtsezkoa da diskurtso kuratoriala publiko guztientzat eskuragarri eta esanguratsua izango den esperientzia bihurtzea. Proiektu honetan, gainera, bitartekaritza ez da jarduera osagarri gisa ulertzen, baizik eta erakusketa-diskurtsoaren beraren parte gisa, bisita-esperientzia aberastuz.
